Peter Oud
Training en Coaching
Ervaringsverhaal Fatima, leren omgaan met stemmen
Fatima hoort stemmen van kinderlijke Djinns
Fatima is een 27-jarige moslima. Zij is gescheiden en heeft vier kinderen.
Momenteel woont zij bij haar moeder. Fatima heeft last van imperatieve hallucinaties en neemt sinds enkele maanden deel aan de stemmenhoordersgroep. Fatima vertelt dat zij stemmen hoort van ongeveer tien kinderlijke djinns (onzichtbaar, bovennatuurlijk wezen uit de islamitische traditie).
De stemmen maken regelmatig vervelende en soms dwingende opmerkingen tegen haar, zoals: ‘Spring dan, spring dan.’ Fatima reageert hierop door tegen de stemmen te schelden en hen weg te sturen.
Haar ex-man, die imam is, heeft haar ooit verteld dat de stemmen van kinderlijke Djinns afkomstig zouden zijn.
Een andere benadering
Halverwege december heb ik in de groep met Fatima besproken hoe zij met kinderlijke djinns zou kunnen omgaan. Ik maakte daarbij de vergelijking met een kleuterjuf die een groep van tien onrustige kinderen in haar klas heeft. Wanneer kinderen voortdurend negatieve aandacht vragen, stuur je ze immers niet zomaar weg. Je probeert contact te maken en hen op een positieve manier aandacht te geven.
Ik zei tegen Fatima:
‘Je hebt zelf kinderen. Kinderen hebben toch liefde en aandacht nodig? Je kunt ze uitnodigen om bij je te komen. Misschien kun je samen iets gezelligs doen, een liedje zingen of een spelletje spelen. Heb ze gewoon lief. Kinderen hebben vooral positieve aandacht en liefde nodig.’
Terwijl ik dit in de groep vertelde, reageerden de stemmen van Fatima met: ‘Dit lijkt ons wel wat.’
Twee weken later vertelde Fatima zichtbaar blij dat zij inmiddels ook positieve stemmen hoorde. Dit was een belangrijke verandering in haar beleving van de stemmen.
Leren omgaan met de stemmen
In de groep bespraken we vervolgens een artikel over Eleanor Longden. Longden ging tijdens haar studententijd stemmen horen en heeft, mede vanuit de Maastrichtse benadering, geleerd om op een andere manier met haar stemmen om te gaan.
In de daaropvolgende weken stond het thema ‘Met stemmen leren omgaan’ centraal. Tijdens een van deze bijeenkomsten sloeg Fatima met haar vuist op tafel om uit te drukken dat zij hier zo veel moeite mee had, en zei: ‘En nu wil ik er wel mee leren omgaan!’
Ik vroeg haar wat zij daar zo moeilijk aan vond. Fatima antwoordde dat de stemmen de ene keer aardig en de andere keer onaardig waren. ‘Ze zijn zo wispelturig,’ zei ze.
Ik vroeg haar vervolgens: ‘En waarin ben jij wispelturig?’
Fatima antwoordde: ‘In ieder geval in hoe ik met de stemmen omga.’
Daarmee ontstond een gesprek over haar eigen reactie op de stemmen. Ik maakte hierbij de vergelijking met iemand die in de war is, bijvoorbeeld iemand met dementie, die je onverwacht begint uit te schelden. Als zo iemand mij uitscheldt, ga ik niet automatisch terug schelden. Ik probeer respectvol te blijven en zou bijvoorbeeld kunnen vragen of zij een kopje koffie of thee wil.
Op een vergelijkbare manier kun je leren omgaan met stemmen die zelf in de war lijken te zijn. Niet door iedere uitspraak van de stemmen te volgen of ertegen te vechten, maar door te onderzoeken welke houding je zelf tegenover de stemmen wilt aannemen.
Een positieve ontwikkeling
Ongeveer twee weken later waren we onderweg naar een presentatie van Ipsy (hulpverlening voor transculturele psychiatrie).
Fatima vertelde dat de stemmen inmiddels alleen nog maar positief waren. Ze stimuleerden haar om naar Amsterdam te verhuizen, zodat zij dichter bij haar kinderen zou kunnen wonen.
Voor Fatima betekende dit een belangrijke verandering. Waar de stemmen eerder vooral vervelend, negatief en dwingend waren, ervaart zij ze nu als positief en ondersteunend. Tegelijkertijd heeft zij zelf een actieve rol ontwikkeld in de manier waarop zij met haar stemmen omgaat.
Het verhaal van Fatima laat zien hoe een verandering in de relatie met stemmen mogelijk kan leiden tot een verandering in de beleving ervan. Door de stemmen niet uitsluitend als iets bedreigends te benaderen, maar nieuwsgierig te onderzoeken wat er achter de stemmen en de onderlinge interactie schuilgaat, kan ruimte ontstaan voor een andere relatie met de stemmen.